Kablo hurdası, hakkında en çok yanlış beklenti kurulan kalemdir. Nedeni basit: tartıda gördüğünüz ağırlığın önemli bir bölümü metal değil, izolasyon plastiğidir. Bir kablonun değeri, kilogramından çıkacak net bakır miktarına — yani bakır verimine göre belirlenir. Bu yazıda hangi kablonun hangi grupta olduğunu ve verimi neyin belirlediğini açıklıyoruz.
Kablo tipleri ve genel karakterleri
Enerji kablosu (NYY, NYCY)
Yeraltı besleme ve pano giriş kabloları. Kesitleri kalın, iletken payı yüksektir. Bakır verimi açısından en iyi gruptur. Zırhlı (çelik bantlı) tipleri, metal olmayan payı artırdığı için ayrı değerlendirilir.
Tesisat kablosu (NYA, NYAF, NYM)
Bina içi elektrik tesisatının standart kabloları; genellikle 1,5–6 mm² kesitlerde. Enerji kablosuna göre izolasyon payı daha yüksektir, dolayısıyla verim orta seviyededir. Tadilatlardan en çok bu tip çıkar.
TTR ve seyyar kablo
Çok telli, esnek yapılı kablolar. Uzatma kabloları, makine besleme hatları ve seyyar ekipman kabloları bu gruptadır. İletken çok ince tellerden oluştuğu için yüzey alanı fazladır; kalaylı tipleri sınıfı bir kademe düşürür.
Data ve haberleşme kablosu
CAT5/CAT6 ağ kabloları, telefon santral kabloları, sinyal ve kumanda kabloları. İletken kesitleri çok ince, izolasyon payı yüksektir. Bakır verimi en düşük gruptur — bu kabloları kalın enerji kablosuyla aynı beklentiyle getirmek en sık yaşanan hayal kırıklığıdır.
Koaksiyel (anten) kablo
Uydu ve TV anten kabloları. İç iletken incedir; dış ekran örgüsü bazen kalaylı bakır, bazen alüminyum folyodur. Ekranı alüminyum olan tipler ayrı sınıfa girer.
Alüminyum iletkenli kablo
Enerji nakil hattı iletkenleri ve ACSR tipi çelik özlü kablolar. Bunlar bakır değil alüminyum sınıfından değerlendirilir. Kesitten bakıldığında gümüş-gri renk hemen ayırt edilir.
Sargı ve bobin teli
Motor, trafo ve balast sargıları. Emaye lak kaplı olduğu için çıplak bakırdan ayrı sınıftadır.
Bakır verimini ne belirler?
- Kesit: En belirleyici etken. Kesit büyüdükçe izolasyonun toplam ağırlıktaki payı düşer, verim yükselir.
- İletken cinsi: Bakır mı alüminyum mu? Çıplak mı kalaylı mı? Bu ayrım sınıfı doğrudan belirler.
- İzolasyon yapısı: Zırh, çelik bant, kurşun kılıf ve yağlı kâğıt izolasyon metal dışı payı artırır.
- Temizlik: Toprak altından çıkan kablodaki çamur net ağırlığa dahil edilmez.
Kabloyu yakmak: yasak, tehlikeli ve zararlı
Kablo izolasyonunun açık alanda yakılması Çevre Kanunu kapsamında yasaktır ve idari para cezası uygulanır. Yanma sırasında açığa çıkan dioksin ve furan bileşikleri kalıcı organik kirleticilerdir; solunması ciddi sağlık riski taşır.
Ticari sonucu da olumsuzdur: ısı etkisiyle bakır oksitlenir, kırılganlaşır ve düşük sınıfa iner. Yakmadan getirilen kablodan elde edeceğiniz karşılık, yakılmış olandan her zaman daha yüksektir. Soyma ve granül ayrıştırma işlemi kontrollü koşullarda tesiste yapılır.
Pratik öneri: üç yığın kuralı
Kablolarınızı kalın kesitli, orta kesitli ve ince/data olarak üç ayrı yığına ayırın. Bu basit ayrım, tek yığın hâlinde getirmeye göre çok daha isabetli bir değerlendirme sağlar; çünkü karışık yığında partinin tamamı en düşük verimli tipten işlem görmek zorunda kalır.
Kablo tipinden emin değilseniz kesitten bir fotoğraf çekip gönderin — tip tespitini biz yapalım. Ayrıntı için hurda kablo alımı sayfasına bakabilirsiniz.
Bu konuyla ilgili hizmet sayfalarımız: Hurda Kablo Alımı · Hurda Bakır Alımı