Bakır, hurda piyasasının en değerli günlük kalemidir ve tam da bu yüzden en çok yanlış anlaşılan metaldir. “Bakır kilosu kaç lira?” sorusunun tek cevabı yoktur, çünkü piyasada tek bir bakır yoktur. Bu yazıda bakır sınıflarını, aradaki farkın nereden doğduğunu ve elinizdeki parçayı nasıl değerlendirebileceğinizi anlatıyoruz.
Bakır sınıfları ne anlama geliyor?
1. sınıf ıskarta bakır
Kaplamasız, lehimsiz, boyasız ve mümkün olduğunca kalın kesitli kırmızı bakır. Elektrik panolarından çıkan baralar, kalın çıplak teller ve temiz levhalar bu gruba girer. Ergitmede en az fire veren, dolayısıyla en üst sınıftan değerlendirilen bakırdır.
2. sınıf bakır
Kalaylı, lehimli, hafif oksitlenmiş, ince kesitli veya boyalı bakır. Şofben serpantinleri, ince tesisat boruları ve karışık parçalar genellikle buraya düşer. Görünüşte aynı metal olsa da ergitmede ek işlem gerektirdiği için bir kademe altta işlem görür.
Sargı teli (emaye kaplı bakır)
Elektrik motorlarının ve trafoların içinden çıkan, ince bir lak tabakasıyla kaplı tel. Lak yalıtım görevi görür ama ergitmede fire olarak ayrılır; bu yüzden temiz bakırdan ayrı bir sınıftır.
Bakır boru
Klima ve tesisat borusu. İçinde su, kum veya izolasyon kalıntısı olmaması tercih edilir. Kalın cidarlı borular ince olanlara göre daha iyi değerlendirilir.
Evde yapabileceğiniz üç basit test
- Mıknatıs testi: Bakır mıknatıs tutmaz. Tutuyorsa elinizdeki parça bakır değil, bakır kaplı çelik ya da bakır rengi boyalı bir malzemedir.
- Eğe testi: Kararmış bir yüzeyi hafifçe eğeleyin. Altından kızıl-turuncu renk çıkıyorsa bakır, sarı çıkıyorsa pirinçtir. Gümüş rengi çıkıyorsa parça kalay veya nikel kaplıdır — bu, sınıfı doğrudan etkiler.
- Ağırlık hissi: Bakır, aynı hacimdeki alüminyuma göre belirgin şekilde ağırdır. Elde hafif kalan kızıl bir parça büyük ihtimalle bakır kaplamadır.
Değeri düşüren dört yaygın hata
1. Kabloyu yakmak
En sık yapılan ve en pahalıya mal olan hata. Yakma, açığa çıkan dioksin ve furan nedeniyle çevre mevzuatı kapsamında yasaktır ve idari yaptırıma tabidir. Bunun ötesinde bakırın yüzeyi oksitlenir, iletken kırılganlaşır ve elde ettiğiniz metal düşük sınıfa iner. Yani hem risk alırsınız hem kaybedersiniz.
2. Her şeyi tek çuvala koymak
Temiz bara ile kalaylı serpantin aynı çuvala girdiğinde, yığın büyük olasılıkla düşük olan sınıftan değerlendirilir. Ayırmak birkaç dakikalık iştir, karşılığı ise doğrudan görünür.
3. Su ve kalıntıyla birlikte getirmek
Boru içinde kalan su ve kum, radyatörlerdeki plastik ve conta metal değildir. Bunlar tartıya girse bile net ağırlıktan düşülür; baştan boşaltmak hem tartımı hızlandırır hem şüpheyi ortadan kaldırır.
4. Fiyatı görmeden yükü boşaltmak
Sınıflandırma tartımdan önce yapılmalı ve siz de o sırada orada olmalısınız. Hangi yığının hangi sınıfa girdiğini birlikte gördükten sonra tartıya geçilmesi, sonradan tartışma çıkmasını engeller.
Özetle
Bakırda kazanç, pazarlıktan çok doğru ayrıştırmadan gelir. Kaplamalıyı kaplamasızdan, kalını inceden, sargı telini çıplak bakırdan ayırın; kabloyu asla yakmayın. Elinizdeki parçadan emin değilseniz kesitten bir fotoğraf gönderin, tip tespitini birlikte yapalım.
Bu konuyla ilgili hizmet sayfalarımız: Hurda Bakır Alımı · Hurda Kablo Alımı