Hurda ayrıştırmasında ilk ve en önemli ayrım şudur: demir grubu mu, demir dışı mı? Bu ayrım tek başına bir yığının değerini kat kat değiştirebilir, çünkü demir dışı metaller (bakır, alüminyum, pirinç, çinko, paslanmaz) çok daha üst sınıflarda değerlendirilir. İyi haber: bu ayrımı yapmak için laboratuvar gerekmez.
Test 1 — Mıknatıs
Cebinizde taşıyabileceğiniz küçük bir mıknatıs, sahadaki en hızlı ayırt etme aracıdır.
- Tutuyorsa: Demir, çelik, döküm veya galvaniz kaplı çelik.
- Tutmuyorsa: Alüminyum, bakır, pirinç, çinko ya da 304/316 paslanmaz.
İki istisnayı bilin: 430 kalite paslanmaz mıknatıs tutar ama yine de paslanmazdır ve demirden üst sınıftadır. Buna karşılık 304 kalite bir sac, büküldüğü veya kaynak yapıldığı yerlerde hafifçe mıknatıs çekebilir. Yani mıknatıs kesin karar değil, ilk elemedir.
Test 2 — Ağırlık
Alüminyum, aynı hacimdeki çeliğin yaklaşık üçte biri kadar ağırlıktadır. Elinize aldığınızda “beklediğimden hafif” hissi veriyorsa büyük olasılıkla alüminyumdur. Bakır ve pirinç ise tam tersine, beklenenden ağır gelir.
Test 3 — Renk ve yüzey
- Alüminyum: Mat gümüş-gri. Oksitlendiğinde beyazımsı toz benzeri bir tabaka oluşur.
- Galvaniz çelik: Parlak gümüş, yüzeyinde çoğu zaman kristal desen görünür. Zamanla beyaz pas yapar.
- Paslanmaz: Parlak ve sert bir gri; oksitlenmez, parmak izi tutar.
- Çinko sac: Mavimsi-gri; kesildiğinde parlak bir yüzey verir, elde galvanizden daha yumuşak davranır.
Test 4 — Çizik testi
Alüminyum yumuşaktır; bir bıçak ucu veya anahtarla çizdiğinizde kolayca iz bırakır ve altından yine parlak gümüş renk çıkar. Galvaniz sacı çizdiğinizde ise kaplama kalkar ve altından gri-koyu çelik rengi görünür. Bu, ikisini ayırt etmenin en kesin pratik yoludur.
Test 5 — Ses
Metal parçaya sert bir cisimle vurun. Alüminyum boğuk, kısa bir ses verir. Çelik ve paslanmaz daha tiz ve uzun süren bir tınıya sahiptir. Döküm demir ise çatlak, kısa bir ses çıkarır.
Sahada en çok karıştırılan üç çift
Alüminyum doğrama ile PVC içindeki çelik takviye
PVC pencerelerin içinde metrelerce galvaniz çelik takviye bulunur. Bu takviye alüminyum doğramayla birlikte tartılırsa yükün tamamı düşük sınıfa iner. Mıknatısla ayırmak birkaç dakika sürer.
Çinko oluk ile galvaniz oluk
Eski binalarda dere ve oluklar çoğunlukla gerçek çinkodur; yeni yapılarda galvaniz ve alüminyum yaygındır. Mıknatıs tutuyorsa galvaniz, tutmuyorsa büyük olasılıkla çinkodur.
Paslanmaz evye ile krom kaplı sac
Krom kaplı sac ürünler paslanmaz gibi parlar ama mıknatıs tutar ve kaplama zamanla kabarır. Paslanmazda ise yüzey homojendir.
Ayrıştırma pratiği: dört kova kuralı
Evde ya da atölyede dört ayrı kap yeterlidir:
- Mıknatıs tutanlar (demir-çelik)
- Kızıl renkliler (bakır)
- Sarı renkliler (pirinç)
- Hafif gri olanlar (alüminyum)
Emin olamadığınız parçalar için beşinci bir “şüpheli” kutusu ayırın — bunların ayrımını tartım sırasında birlikte yapabiliriz. Bu basit düzen, karışık bir yığından çok daha yüksek bir toplam değer çıkmasını sağlar.
Bu konuyla ilgili hizmet sayfalarımız: Hurda Demir Alımı · Hurda Alüminyum Alımı